Aşina Olduğumuz Yabancı, Bilmediğimiz Kendimiz
Birçoğumuz Zeus’un şimşeklerini, Thor’un çekicini veya Anubis’in terazisini çok iyi biliriz. Hollywood filmleri, fantastik romanlar ve oyunlar sayesinde Yunan, İskandinav veya Mısır mitolojileri hepimizin hayatının bir parçası haline geldi. Peki ya kendi köklerimiz? Kendi masallarımız, kendi tanrılarımız ve canavarlarımız hakkında ne kadar şey biliyoruz?
Bu seride, rotamızı Orta Asya’nın uçsuz bucaksız bozkırlarına, Altay Dağları'nın zirvelerine ve Sibirya'nın soğuk ormanlarına çeviriyoruz. Türk mitolojisinin o gizemli, doğayla bütünleşik ve şamanik dünyasına adım atıyoruz. Hazırsanız, atlarımızı eyerleyelim ve kadim Türklerin evrenine doğru yola çıkalım!
Her Şeyin Temeli: Gök Tanrı (Tengri) ve Doğa
Türk mitolojisinin kalbinde Tengricilik yatar. Ancak bu, sadece gökyüzünde oturan bir yaratıcı fikrinden çok daha fazlasıdır. Eski Türklere göre doğadaki her şeyin bir ruhu (İye) vardı. Dağlar, nehirler, ormanlar ve rüzgar canlıydı. İnsan, doğanın hakimi değil, onun sadece bir parçasıydı.
Tengri (Gök Tanrı), her şeyin yaratıcısı ve dengeleyicisiydi. Ancak evrenin işleyişinde yalnız değildi. Otoritesini paylaştığı, iyiliği ve kötülüğü temsil eden kudretli varlıklar vardı.
Türk Mitolojisinde Üç Katlı Evren
Eski Türk inancına göre evren, ortasında devasa bir Hayat Ağacı (Uluğ Kayın) bulunan üç ana kattan oluşuyordu:
Gökyüzü (Üst Dünya): Aydınlığın, iyiliğin ve Gök Tanrı'nın mekanı. Burada iyilik tanrısı Ülgen yaşar. Şamanlar, ruhsal yolculuklarında kuş kılığına girerek bu katlara çıkarlar.
Yeryüzü (Orta Dünya): İnsanların, hayvanların ve doğa ruhlarının (İyelerin) yaşadığı yer. İnsanlar burada dengeyi korumakla yükümlüdür. Doğanın koruyucusu Umay Ana bu dünyada bereketi ve yaşamı kollar.
Yeraltı (Alt Dünya): Karanlığın, kaosun ve ölümün diyarı. Kötülük tanrısı Erlik Han buranın hakimidir. Güneşi olmayan bu dünya, karanlık ruhlarla ve demonik varlıklarla doludur.
Sosyal Medya